Extase als levenskracht
Extase is beweging
Het Griekse woord ‘ekstasis’ betekent beweging. Als je naar het leven kijkt als een levend bewustzijn dat bestaat uit een netwerk van samenwerkende krachten, dan ontdek je dat alle processen in deze wonderbaarlijke cyclus op elkaar afgestemd zijn. Dat kan enkel doordat alles steeds in beweging en verandering is.
‘Stasis’ verwijst naar stilstand: een vastgeroeste situatie, het ongewenste verhaal dat we uitleven en dat zich uit in lichamelijke, psychische en spirituele problemen. Op mondiaal niveau zien we een excessieve economische expansiedrift en een sociaal-ecologische crisis die ons voor een aantal keuzes stelt. Blijven we het westerse maatschappijmodel met zijn pathologische groeidwang en consumentarische levensstijl volgen, ook al overschrijden we daarmee de grenzen van onze planeet en vinden er wereldwijd sociale en ecologische catastrofes plaats?
Extatisch leven betekent terug in beweging komen, de vastgeroeste levenswijze ombuigen, transformeren, helen. Je weer herinneren wie je in wezen bent: een deel van een levend organisch netwerk, een deel van de schepping, een scheppend wezen in beweging. Zowel de kosmische als de aardse natuur heeft de drang om te evolueren en tegelijk te zijn zoals ze is. Beseffen dat je als mens deel uitmaakt van iets veel groters dan enkel je persoonlijke of culturele identiteit.
De natuur is een evoluerende kracht, een voortstuwende beweging die overal aanwezig is, zelfs de meest trage elementen zoals de aardplaten zijn in beweging. Zaad groeit uit tot een plant of boom die vervolgens opnieuw vruchten, noten, zaad produceert om de cyclus verder te zetten. De mens groeit op van baby tot volwassene om iets te scheppen en dit vervolgens als erfenis achter te laten voor de komende generaties. Schepping en evolutie zijn geen tegengestelden maar eerder synoniemen aangezien het leven een voortdurende schepping in evolutie is met de mens als medeschepper.
Extase is bewustzijnsverruiming
‘Ekstasis’ (of ‘exhistasthai’) betekent ook ‘uittreden’, ‘in vervoering geraken’. Het verwijst naar een verruimde bewustzijnstoestand waarbij je buiten de grenzen treedt van je alledaagse bewustzijn. Extase kan op verschillende manieren tot stand komen: doordat je wordt geraakt door schoonheid, de geboorte van een kind, een fantastische natuurbeleving, … Binnen een spirituele of religieuze context kan je in vervoering geraken voor het Goddelijke, doorheen je gebed en rituelen. De extase zorgt ervoor dat je op dat moment jezelf overstijgt. Er is dan ruimte om dat andere te ontvangen dat ons kracht, healing en verbondenheid geeft.
Extase is een universeel menselijke ervaring die gekend is bij alle volkeren op deze planeet. De vorm waarin de extase plaatsvindt verschilt van cultuur tot cultuur. Het hoeft niet altijd op een euforische of opzwepende wijze te gebeuren, je kan evengoed extatisch zijn vanuit verstilling. Zo kan een zenmeditatie even extatisch zijn als een rituele dans. De éénwording met het geheel, met spirit of het goddelijke kan tot stand komen via ervaringen als meditatie, natuurbeleving, gebed, ceremonie, vasten, rituelen, dans, vision quest, pelgrimstocht, … Op zo’n moment kijk je naar jezelf en het leven vanuit overgave en openheid. Je bent dan ontvankelijk voor een nieuwe visie, een andere kijk, voor healing.
Bewuste Extase
Je kan bewust een verruimde bewustzijnstoestand opgeroepen door methoden toe te passen die je bewustzijn verschuiven naar andere lagen. De sjamaan gebruikt o.a. de zogenaamde ‘extatische trance-inductie’ om andere bewustzijnslagen te betreden, die voor het gewone waakbewustzijn meestal onzichtbaar zijn. De verschillende vormen om deze trance op te wekken zijn ritmisch drummen of ratelen, dans, gezangen, gebed, sensorische deprivatie zoals duisterniswerk, vasten, plant- of diermedicijn, meditatie, … Extase werd aangewend als methode om genezing en balans te creëren op persoonlijk, gemeenschappelijk en ecologisch niveau. Een verstoring van het ecologisch niveau kon een bedreiging betekenen voor het voortbestaan van een gemeenschap en diende herstelt te worden door constant afgestemd te blijven op het ritme van de natuur.
De methode van extase werd niet enkel toegepast door sjamanen in tribale stamculturen (of hedendaagse inheemse culturen). De Dyonisische vorm van extase kennen we in de vorm van ‘enthousiasmos’ (een kracht of inspiratie dat indaalt) en uit de ‘Eleusinische Mysteriecultus’. Binnen het Boedhhisme, Sufisme en de Mystieke leer van het Judaïsme of Christendom, komt extase voor binnen talrijke meditaties, rituelen, dansvormen, mantra’s en gebeden met als doelstelling, het afstemmen op het allesdoordringende bewustzijn of het bekomen van een éénheidservaring.
Een ecologische visie
De extatische beleving biedt de mogelijkheid om samen te werken met de scheppende krachten van het bestaan en een gewenste realiteit te creëren die duurzaam en heilzaam is voor de mens en de bredere ecologische cirkel. Het belang van een pantheïstische (het goddelijke is in al) levensbeschouwing heeft een ecologische betekenis. Het strekt zich uit naar het bewust in het leven staan, het besef dat je als mens een onderdeel vormt van een fantastisch levend netwerk, een bewustzijn waar je contact mee kunt maken, waar je mee kunt samenleven en uitwisselen, waarmee je vreugdevol kunt vieren.
Een wederkerigheidsvisie is belangrijk als we spreken over het co-creëren van onze werkelijkheid. Zelfrealisatie heeft te maken met een bewuste afstemming op potentiële betekenis- kwaliteiten vanuit een ‘wederzijdse afhankelijkheid en co-existentie’, zoals omvat binnen het Boeddhistisch Dharma-principe.
De natuur fluistert tot ons vanuit onze innerlijke diepte waarin voorouderlijke wijsheid ons toespreekt. Open je ogen voor de schoonheid van het leven, in eerbied voor haar eenvoud en overvloed. Luister naar het verhaal van de aarde, de stenen, planten, bomen en de dieren. Kijk naar de wolken, luister naar de fluistering van de wind en het ruisen van het water, voel de hitte van het vuur, het licht van de zon en de zachte gloed van de maan. Verbind je met de jaarcyclus, ervaar het draaiende spinnewiel, een web van verbinding wevend tot een wonderbaarlijk tafereel. Ontwaak in verwondering voor de magie van de schepping en zie jezelf als medeschepper van het geheel.
