Wat is Ecopsychologie?

Ecopsychologie is gedurende de laatste decennia ontstaan en uitgegroeid tot een intellectuele beweging dat een verhelderend begripskader introduceerde over onze relatie tot de aarde. De hoofddoelstelling van ecopsychologie is het creëren van een gezond evenwicht in de relatie tussen de mens en het ecosysteem. Het onderzoekt de psychologische processen dat ons bindt aan de natuurlijke wereld of ons er net van vervreemd. Binnen haar onderzoeksgebied integreert het inzichten uit andere disciplines zoals exacte wetenschappen, antropologie, kosmologie, ecofilosofie, diepe ecologie, de Gaia hypothese, de biofilia hypothese en visies uit traditionele wijsheidstradities.

Ecopsychologie streeft naar het integreren van psychologische inzichten binnen de reeds bestaande verscheidene milieubewegingen. Dit vanuit de idee dat de gangbare methoden binnen deze beweging vaak geen effect heeft op menselijk ecologisch gedrag. De tactiek van straffen en belonen via taksen, het opzadelen van schuldgevoel betreffende je ecologische voetafdruk, het creëren van ecologische doemsenario’s, … hebben weinig invloed op de mens. Er komt tegenwoordig zoveel op ons af dat je niet weet waar te beginnen met als resultaat dat je het eerder zal verdringen of compenseren, een bekend psychologisch mechanisme.

Theodore Roszak.

Dankzij een wereldwijde publicatie van Theodore Roszak’s baanbrekend werk “The Voice of the Earth”( 1992 ) werd de ecopsychologische visie, dat reeds lang ervoor onderzocht werd binnen verscheidene kringen, zichtbaarder. In 1995 werd een volgend werk gepucliceerd dat Roszak samen met verscheidene co-auteurs schreef: “Ecopsychology: Restoring the Earth Healing the Mind”. Het uitgangspunt is hier het samen brengen van verschillende aspecten en standpunten uit diverse contexten en door verschillende mensen (groeperingen). Theodore Roszak formuleerde uiteindelijk ‘acht principes van ecopsychologie’ lees meer

Basisvisie.

De centrale stellingname van ecopsychologie is dat de buitenwereld met haar ecologische crisis, gecreëert en in stand gehouden door politieke, economische, technologische processen, een enorme invloed uitoefent op ons persoonlijk fysiek, psychisch en emotioneel welzijn. Onze culturele historische evolutie en voornamelijk de industriële (r)evolutie heeft de splitsing tussen mens en natuur gaandeweg vergroot met als resultaat een geürbaniseerde, technologische leefwereld met alle gevolgen van dien. Gedurende dit proces heeft de mens zich moeten aanpassen aan haar nieuwe leefwereld door haar bewustzijn te richten op een voortdurend veranderende omgeving.

Afsplitsing.

Ondanks alle voordelen die het historisch cultureel evolutieproces met zich meebracht, zijn er talrijke nadelige gevolgen voor de mens en de natuur aan verbonden. We kunnen niet meer ontkennen dat we leven in een ecologisch destructieve cultuur. Een geürbaniseerde-industriële maatschappij creëert een gevoel van afsplitsing tegenover het leefmilieu en beweegt ons vervolgens tot ecologisch destructieve handelingen. De uitingsvormen van onze hedendaagse cultuur die de meeste nefaste golgen hebben voor de aarde zijn eveneens destructief voor de menselijke ziel. Globalisering, monocultuur en technocratie ondermijnen onze mogelijkheid om een betekenisvolle, voedende interactie te onderhouden met elkaar en de natuurlijke leefwereld.

Alternatieven voor een pathologische cultuur.

Het heeft geen zin om menselijke problemen en ziektebeelden te reduceren tot enkel het persoonlijk niveau en haar menselijke sociale context. Psychologie vertrekt sinds de 19^e eeuw vanuit een mechanistisch wereld- en mensbeeld (cognitieve-gedragsmatige-klinische modellen), dat tot het heden haar monopolie tracht te handhaven binnen academische en wetenschappelijke kringen. Er zijn heel wat therapeutische stromingen ontstaan die een bredere kijk introduceerden maar ook deze blijven de mens en haar sociale omgeving centraal stellen binnen hun onderzoeksgebied en werkveld. Als we leven in een pathologische cultuur dat zich afsplitst van de natuur, een cultuur dat een bedreiging vormt voor zowel de mens als al het leven op de planeet, dan dient dit in rekenschap genomen te worden binnen het psychologisch onderzoeksgebied. Er zouden alternatieve visies en methoden aangereikt kunnen worden ter bevordering van het evenwicht dat verstoord is. Ecotherapie is één van de praktische toepassingsgebieden binnen het ecopsychologisch veld.