Basisvisie
Ecotherapie is geen nieuw therapeutisch model met een vaststaande behandelmethode zoals de reeds bestaande psychotherapeutische stromingen. Het is eerder een stroming dat het wereld- en mensbeeld omvat van drie belangrijke disciplines: ecofilosofie, ecofeminisme en ecopsychologie. Ecotherapie kan toegepast worden binnen verscheidene praktijken en maatschappelijke contexten.
Diepe Ecologie – Ecofeminisme – Ecopsychologie
Ecofilosofie en ecopsychologie behandelt de wisselwerking tussen mens en natuur binnen haar onderzoeksgebied. De systeembenadering toont immers aan dat we als mens deel uitmaken van een zelfregulerend netwerk en dat de relationele dimensie daar een zeer belangrijke rol in speelt. De afsplitsing tegenover de natuur heeft een grote impact op ons fysiek, psychisch en mondiaal welzijn. Ecopsychologie wijst evolutie en vooruitgang niet af, het duidt eerder aan dat er ergens tijdens dit evolutieproces een afsplitsing ontstaan is t.o.v. de natuur i.p.v. van een integratie.
Diepe ecologie stelt dat antropocentrisme (mens = centraal) aan de basis ligt van onze hedendaagse industriële groeimaatschappij, hetgeen gevolgen heeft voor het welzijn van zowel de mens als het ecosysteem. Het schuift humanistische en vrijzinnige verworvenheden niet van de baan maar duidt aan dat een hyper ego- en socio centrische houding, zonder aandacht voor de meer-dan-menselijke leefwereld, gevolgen heeft voor de instandhouding en evolutie van zowel de mens als het milieu. Humanisme dient daarom per definitie ook een ecologisch karakter te hebben.
Ecofeminisme duidt androcentrisme (man = centraal) aan als kenmerkend voor een patriarchale cultuur, dat een dominerende, uitbuitende en exploiterende machtspositie uitoefend. Ecofeminisme ziet misbruiken tegenover de natuur als gelijklopend met de discriminerende rol tegenover de vrouw, ras, nationaliteit, geloof, sociale klasse, seksuele oriëntatie, sekse-identiteit, politieke en/of sociale status.
Crisis en groei
Evolutie laat zien dat elke transitie voorafgaat door een crisis, dit zowel op persoonlijk, maatschappelijk als mondiaal niveau. Onze hedendaagse sociaal-ecologische crisis treft ons allen. De manier waarop éénieder hierop reageert is heel divers, maar je kan ook het welbekende vecht-of vluchtreactiepatroon herkennen. Vechten zie je in de zovele gevoerde acties en alternatieven die gecreëerd worden. Maar als je enkel vecht, zonder voeding vanuit diepere lagen, kan dit resulteren in een burnout. De vluchtreacties herkennen we in apathische patronen, negatie en almacht (je erboven stellen). Al deze vormen van compensatie zijn een manier om je te beschermen tegenover té overweldigende persoonlijke en sociaal-ecologische levensthema’s. Een bekend hedendaags compensatie patroon is consumeren in combinatie met allerlei verslavingen, inclusief onze verslaving voor natuurlijke grondstoffen, meer in het bijzonder Olie.
Als het niet meer houdbaar is dan zien we dat mensen en systemen gaan decompenseren via patronen, problemen, ziektebeelden, relationele en communicatieve problemen, … Zulke crisismomenten vormen vaak een opening tot verandering of transitie, de zogenaamde ommekeer waar mensen over spreken. Als therapeut zie je regelmatig dat crisismomenten en groeimomenten twee kanten van dezelfde medaille zijn. Zowel een ontkenning van crisis als een pre-occupatie ermee, kunnen groei in de weg staan.
Ecotherapie
Binnen een Ecotherapeutische setting is het uiteraard niet de bedoeling om je cliënt te belasten met allerlei sociaal-ecologische thema’s, als persoon ga je tenslotte in therapie voor een persoonlijke hulpvraag of coaching. Tegelijk kan een ecotherapeut oog hebben voor het feit dat mensen niet enkel beïnvloed worden door persoonlijke en intermenselijke thema’s maar tevens door de bredere context waarin ze leven. Als een cliënt zelf hierover begint, zal een ecotherapeut dit bvb. niet terugvoeren tot projecties van intrapsychisch of intermenselijke aard, maar serieus aandacht geven aan de bezorgdheid van de persoon en het een plek geven binnen het proces.
Fenomenologisch onderzoek toont aan dat het zelfregulerend vermogen van de natuur een genezend en harmoniserend effect heeft op het welzijn van het individu. De natuur vormt immers een spiegel voor onze persoonlijke processen, denk maar bijvoorbeeld aan afbraak- en groeiprocessen of andere seizoensgerelateerde thema’s. Naast spiegelfunctie is de natuur een bron van kracht. Er bestaan talrijke methoden om mensen in contact te brengen met hun natuurlijke zijnsgrond als hulpbron tijdens het therapeutisch proces.
Verder bestaat er ook de mogelijkheid om binnen een groepssetting bewust uiting te geven aan onze reacties op sociaal-ecologische thema’s in combinatie met het aangereikt krijgen van cognitief-spirituele visies als voedings- en hulpbron naar een wereld in transitie.
Als je meer info wenst over diepe ecologie, ecofeminisme, ecopsychologie, ecotherapie en allerlei aanverwante verdiepende thema’s, raad ik je aan om de verscheidene teksten te lezen onder Uitgebreide Visie.
