‘Hedendaags Sjamanisme’
“Sjamanisme is niet gebaseerd op dogma's. Het is ook meer dan een methode, het is een levenswijze waarin je relatie tot jezelf, de ander en het Andere essentieel is. Je leren openstellen voor 'levende relaties' biedt de mogelijkheid om datgene te laten ontplooien wat reeds aanwezig is. Zo creëren we samen onze realiteit” David Jelinek
Revival van het sjamanisme
Binnen de hedendaagse context van onze Westerse samenleving voelen velen een diep zielsverlangen naar een bredere, verruimde kijk op het leven. Het ontwaken van een bewustzijn dat we deel uitmaken van een organisch levend netwerk, dat de Aarde een levend wezen is waar we deel van uitmaken, heeft bij velen de interesse gewekt in de animistische levenswijze van inheemse traditionele culturen die het leven als een bezield geheel beschouwden.
De antropoloog Michael Harner deed jarenlang veldwerk bij inheemse animistische culturen. Hij ontdekte dat er in al die culturen, over heel de wereld een aantal gelijkenissen aanwezig waren in hun spirituele zienswijze en methoden, ondanks dat er culturele verschillen konden bestaan. Vanuit zijn interesse of deze methoden ook nog vat zouden hebben op Westerlingen die in een compleet andere samenleving leven, ging hij een aantal ‘kern’ principes toepassen op vrienden en studenten mét resultaat. Zo ontstond het kern-sjamanisme die ondertussen wereldwijd door veel sjamanistische beoefenaars gebruikt wordt binnen verschillende contexten.
Antropologe, Felicitas Goodman ontdekte dat de vele houdingen van beelden uit diverse culturen, gelijkenissen vertoonden. In haar onderzoek liet ze haar studenten deze houdingen aannemen. De houding in combinatie met het monotone ritme van ratel of drum zorgde voor zeer specifieke trance ervaringen die ze dan groepeerde per thema.
Carlos Castaneda verrichte baanbrekend werk met z'n semi-autobiografische werken 'De lessen van Don Juan' waarin hij verslag uitbracht over zijn persoonlijke initiatieweg in het sjamanisme.
Daan Van Kampenhout is een Nederlandse Sjamanistisch beoefenaar. Zijn pad begon kleinschalig in besloten groep. Hij creëerde een methode vanuit het contact met traditionele culturen en datgene wat hij via dromen en trance-werk doorkreeg. Tegenwoordig bied hij wereldwijd seminaries en trainingen aan in Systemic Ritual, een methode waarin zowel elementen van familieopstellingen en sjamanisme vervat zitten.
Het contact met andere culturen bracht traditionele rituelen en levensvisies naar het Westen. Zo is de zweethutceremonie via de Natives van Amerika naar het Westen gekomen.
De vraag of het sjamanisme niet eerder thuishoort binnen traditionele culturen wordt daarmee positief beantwoord. Aangezien de methode zo gemakkelijk werkt spreekt het voor zich dat het gaat over een her-inneren van iets dat we allemaal kennen, tenslotte zijn wij allen ook kinderen van onze voorouders en dragen wij hun ervaringen in ons. Het is eerder een ontwaken van iets dat we al kennen dan een opnieuw aanleren.
Van belang blijft het inzicht dan sjamanen thuishoren binnen de context van een animistische cultuur en dat wij hier kernprincipes toepassen uit het sjamanisme, we zijn sjamanistische beoefenaars.
De sjamanistische reis
De basis van de sjamanistische trance-reis ligt bij, wat Mircea Eliade, ‘de magische vlucht van de sjamaan’ noemde. Deze vlucht of reis staat metaforisch voor een andere bewustzijnstoestand. Iemand die in een diepe trancetoestand verkeert kan een extaticus genoemd worden hetgeen verwijst naar het verruimen van je bewustzijn.
Tijdens ons waakbewustzijn is onze waarneming anders dan wanneer we in een ‘trancetoestand’ verkeren. Met behulp van onze huidige technologie kan de frequente ervan opgemeten worden. Wanneer je via een EEG de hersenactiviteit opmeet, zie je dat tijdens ons waakbewustzijn voornamelijk beta-golven waargenomen worden. Tijdens de trancetoestand zenden onze hersenen alfa-golven (verruimde waarneming, creatieve impulsen, informatieopname, …) en teta (droomtoestand) golven uit.
Om in een trancetoestand te geraken kunnen verschillende methoden toegepast worden o.a. ritmisch drummen of ratelen, dans, gebed, zang, muziek, sensorische deprivatie zoals duisternis werk, vasten, plantmedicijn, vision quest, …
Het monotone ritme van bvb. de drum of ratel heeft een zeer sterke invloed op onze hersenen en maakt dat we op een aangename wijze van ons waakbewustzijn overgaan in de veranderende bewustzijnstoestand en tegelijkertijd aanwezig zijn in het hier en nu.
Focus en intentie
Extase en reizen dienen niet opgevat te worden als het contact met jezelf verliezen of ongeaard zijn enz. De sjamanistisch beoefenaar blijft alert aanwezig en heeft een sterke focus. In feite is trance eerder een uitbreiden van je bewustzijn waardoor je open staat voor een 'ander' contact met jezelf en het geheel.
Trancereizen doe je niet voor niets of om de realiteit te ontvluchten. Ze zijn gericht om het contact met jezelf te versterken en om je te verbinden met krachtbronnen. Daarom dat het belangrijk is dat je altijd een intentie hebt vooraleer je een trancereis ondergaat. Deze intentie houdt je focus in het hier en nu en verbindt je ervaring met het dagelijks leven.
De ‘Andere Wereld'
Wat we ‘de andere realiteit’ noemen kan op verschillende manieren opgevat worden. Vanuit psychologisch/therapeutisch standpunt zal men geneigd zijn om deze aan te duiden als zijnde manifestaties of projecties uit je innerlijke wereld. Vanuit traditioneel sjamaans perspectief bestaan er werkelijk parallelle realiteiten waar je naar toe kunt reizen met je bewustzijn.
De hedendaagse wetenschappelijke quantumfysica verwijst naar parallelle realiteiten waarin materiele deeltjes verdwijnen of plotseling uit tevoorschijn kunnen komen. Ze spreken ook over het veld van bewustzijn en ontelbare potentiële mogelijkheden van bestaan.
Aboriginals noemen dit de ‘Droomtijd’, binnen onze Europese traditie verwezen de Kelten naar ‘de Andere Wereld’ en de antropoloog/sjamanistisch beoefenaar Carlos Castaneda verwees naar ‘de niet-gewone werkelijkheid’.
In wezen gaat het over een verbreed bewustzijnsveld waardoor je in contact treedt met lagen van jezelf en de realiteit die vanuit het normaal waakbewustzijn verborgen blijven.
Helend bondgenootschap
Net zoals onze sprookjes en mythen verhalen over een andere wereld vol bewoners, is de realiteit van de sjamanistisch beoefenaar bezield met hulpbronnen. Wanneer je in het verbreed bewustzijnsveld terecht komt, maak je contact met deze krachtbronnen. Hoe dit zich manifesteert is heel persoonlijk en daarom verkies ik om hier niet te veel over uit te wijden. Je kan dit metaforisch bekijken als zijnde een helend bondgenootschap.
Vanuit sjamanistisch standpunt wordt ziekte beschouwd als een verstoring van het evenwicht door het verlies van kracht of doordat ongewenste energieën ons evenwicht verstoren. Onze voorouders hebben een zeer bruikbare erfenis nagelaten over hoe zij omgingen met genezing, concepten over ziekte, de ziel, … die ook binnen het hedendaags sjamanisme worden toegepast.
Binnen een hedendaagse context zien al dit soort rituelen er natuurlijk anders uit dan bij traditionele culturen. We bekijken en ervaren de realiteit vanuit een ander standpunt en dat vraagt uiteraard ook een aangepaste methode. De traditionele basisprincipes worden daarom aangepast aan onze leefcontext.
Relationele verbinding
De essentie binnen het hedendaags sjamanisme ligt bij de uitdaging hoe we de oeroude principes die onze voorouders reeds toepasten, kunnen integreren binnen onze hedendaagse Westerse leefwereld. Ondanks het verschil in levenswijze zijn er een aantal principes die onveranderd zijn namelijk dat 'levende relaties', de verbinding met jezelf en de gemeenschap belangrijke factoren zijn.
In mijn visie ontstaat verbinding niet vanuit hocus pocus healing verhalen maar vanuit eenvoudige contacten, bewegingen en het veranderen van bepaalde levenscontexten. Het werken met de kracht van de windrichtingen, zoals we dat weerspiegeld zien in de cycli van het levenswiel, biedt inzichten en mogelijkheden tot het aanbrengen van verschuivingen.
De sjamanistische journey brengt je naar een open ruimte vol mogelijkheden, je kan er verbinding aangaan met krachtbronnen in de vorm van dieren, voorouders, Goden en Godinnen of talrijke achetypische krachten, de zogenaamde spirits.
Heling ontstaan wanneer we het veld van 'niet weten' opnieuw durven betreden, de plek die we het grote mysterie noemen. Deze houding opent de deur naar zielebewegingen die met het verstand niet te verklaren zijn.
Het evenwicht van ons ecologisch systeem is afhankelijk van eenieder die leeft op aarde. De animistische levenswijsheid waarin alles als bezield en evenwaardig beschouwd wordt, is een ethische waarde die nu zeker kan meetellen in onze huidige leefwereld.
Als sjamanistisch beoefenaar dien je het contact aan te gaan met met wat ik het bewustzijn van de aarde of de Anima Mundi noem, het levend netwerk om je heen. Van daaruit kan je mensen laten voelen en ervaren dat ze niet afgesplitst zijn van het geheel maar dat net de verbinding en de wederzijdse afhankelijkheid ervoor zorgt dat er heling plaatsvindt op zowel individueel als mondiaal niveau.
© David Jelinek, 2008
lees ook het artikel 'sjamanistische erfenis' >
lees ook het artikel 'het Voorouderveld' >
Persoonlijke ervaring kun je opdoen via workshops>
