‘Het Levenswiel’

 

‘Een traditioneel wiel overnemen heeft alleen zin als je ook het traditioneel wereldbeeld waar het uit voortkomt helemaal doorgrond hebt’.
Daan Van Kampenhout

Een Europese erfenis

Binnen veel hedendaagse ‘spiritueel/therapeutische’ kringen wordt gebruik gemaakt van medicijnwielen uit Noord-Amerikaanse, Siberische, Mongoolse, ... culturen die inzicht verschaffen over de cycli van de natuur en de persoonlijke levensfasen.  Het wiel als leidraad voor het universele en het persoonlijke  kreeg in al deze verscheidene culturen haar vorm en inhoud doorheen een langzame evolutie die van generatie op generatie doorgegeven werd. 

 

Naast het bestuderen van medicijnwielen uit andere culturen is het aan te raden om ook binding te behouden met de wortels uit je eigen culturele erfenis. Binnen onze Europese contreien werd er veelvuldig gebruik gemaakt van het levenswiel.

 

In oorsprong gaan de wortels van het Westers levenswiel terug naar inheemse stamculturen die in het woud leefden en een animistische (alles is bezield) levensvisie hadden met sjamanistische invloeden. Deze volkeren gingen geleidelijk aan aan landbouw doen en zo ontstond de megalitencultuur die de zovele stenen cirkels, dolmens, ... achterliet. Toen inwijkelingen uit andere streken zich gingen vermengen met de reeds aanwezige inheemse volkeren, ontstond de Keltisch/Germaanse cultuur. Tijdens de opkomst van het Christendom kregen we een cultuur die bestond uit een mengvorm van Keltisch/Germaanse en Grieks/Romaane inslag die tot op de dag van vandaag nog steeds een stempel drukt op onze leefweze.
Gedetailleerde info over onze Europese spirituele traditie vind je in het artikel
'Zwarte Madonna, OerGodin met veel gezichten'>>

 

De cirkel met een centrum en windrichtingen

Het vertrekpunt van het levenswiel is in alle culturen op aarde een cirkel met een middelpunt en de vier windrichtingen van waaruit men het leven bekijkt en ervaart. In tegenstelling tot de lijn is de cirkel cyclisch van aard en dus eeuwigdurend. De natuur kent ook een cyclish verloop die we terug vinden in een etmaal, de maanfases, het zonnejaar, … en in ons leven.

De Europese traditie plaatst naast de hoofdwindrichtingen ook vier tussenwindrichtingen op de cirkel waardoor we een achtspakig wiel krijgen. De windrichtingen worden verbonden aan momenten van de dag en de seizoenen waardoor je eigenlijk vier hoofdseizoenen hebt en vier tussenseizoenen.

 

Het centrum van de cirkel staat voor de scheppende kracht waaruit alles voortkomt alsook voor het scheppend middelpunt in jezelf. De periferie staat voor het leven in al haar vormen en de acht windrichtingen staan voor belangrijke punten of fasen in dat leven op zowel macro-als microkosmisch niveau.

 

Onze voorouders waren in hun levensonderhoud erg afhankelijk van deze fasen en daarom dat ze op die momenten in het jaar allerhande rituelen en gebruiken uitvoerden. Mythische vertellingen werden gebruikt om de specifieke seizoensgebonden handelingen via symbooltaal uit te drukken. De mythe werd door de stam letterlijk uitgebeeld via maskers, ceremoniële objecten, dans, verhalen, theater, rituelen … net zoals je dat nog tegenkomt in andere inheemse culturen of folkloristische gebruiken.

 

Licht en Duisternis
De dans tussen de richtingen

 

 

De vier hoofdwindrichtingen zijn de oudste markeringspunten van het wiel, deze werden door de oorspronkelijke bewoners van Europa gebruikt (Jager-verzameleers en landbouwers).
Net zoals het Taoïstische Ying/Yang symbool kan je het jaarwiel in twee helften verdelen, zo krijg je een lichte en duistere helft, een periode van groeikrachten die zich afwisselt met een periode van afbrekende krachten.

 

De As van de cirkel die deze twee helften creëert is de noord-zuid as. Het noorden of midwinter (21 dec) staat voor het toppunt van duisternis maar is tegelijkertijd een kantelpunt, zo is het zuiden of midzomer (21 juni) het toppunt van licht en tegelijk een keerpunt. Deze twee punten worden daarom ook solstices genoemd of zonne-omwentelingen. Wat er eigenlijk gebeurt is dat de aardas zich op dat moment kantelt en de dagen vanaf dan langer respectievelijk korter worden.

 

Het toppunt van duisternis of afbraak draagt een lichtpuntje in zich en het toppunt van licht of groeikracht draagt de duisternis in zich. Het is dit polariteitsbeginsel dat ervoor zorgt dat we leven in een jaargetijdestroom die ons helpt om zowel te groeien als los te laten.

 

Aangezien het noorden te maken heeft winter of nacht, staat ze in verbinding met de niet-materiële wereld, de zielewereld, de plaats tussen dood en leven. Veel culturen zien hun voorouders daarom in het noorden.
Het zuiden is volledig gericht op het materieel bestaan waarin alles een plek krijgt, zoals dat in de zomer het geval is. Zuidkracht staat voor beweging, actie, manifestatie, verbinding, vol-wassenheid.

De Equinoxen vormen een evenwicht tussen polariteiten. Tijdens de lente-equinox (21 maart) en de herfst-equinox (21 september) zijn dag en nacht telkens even lang. Het oosten (ochtend, lente, ..) richt zich naar buiten toe om te manifesteren, de groeikrachten en de dagen nemen toe. Het westen (avond, herfst, ...) richt zich naar binnen toe om tot introspectie te komen, de groeikrachten en dagen nemen af.

De vier tussenwindrichtingen vormen poorten naar elke hoofdrichting toe, ze belichamen essentiële krachten aangezien iedere richting een begin midden en eindpunt kent. De lente is er niet opeens, ze ontstaat geleidelijk aan vanuit de leegte van de winter.

Een voorbeeld: Het noordoosten (Imbolc of Maria lichtmis op 1 februari) staat voor de aankondiging van de lente. Mythisch gezien brengt de Godin Brighid het licht en de groeikracht naar de aarde in haar gestalte van jonge dame. Het Keltisch woord Imbolc betekent zwangere aarde en/of melk van de ooi (schaap). Rond 1 februari worden de eerste lammetjes geboren en gaan de sneeuwklokjes bloeien. Ieder seizoen heeft zo een eigen poort. Voor de de Kelten waren de tussenseizoenen zeer belangrijke overgangsfasen, ze werden door hun uitbundig gevierd.


Meer info over jaarcycli en de vieringen vind je bij seizoensgebonden jaarvieringen>>

 

Binnen en buitenkant

 

Het interessante aan het werken met een levenswiel is dat deze methode niet van je vraagt om andere sjamaanse concepten onder de knie te hebben, iedereen kan het levenswiel aanwenden voor persoonlijk gebruik of om anderen te helpen. Je kan op een betrekkelijk eenvoudige wijze het levenswiel leren kennen door de binnenkant en de buitenkant van het wiel op elkaar af te stemmen.

 

Een voorbeeld: Vanuit de buitenwereld bekeken staat het oosten voor de lente, het ontwaken van de aarde uit de winter, stijgende sappen, bloesems, groeikracht, zaad, …
De binnenkant staat vervolgens voor al je herinneringen die betrekking hebben op het oosten: de zonsopgang, momenten uit je kindertijd, nieuwe ideeën die je uitwerkte, ...
als je de binnen-en buitenkant op elkaar afstemt ontstaat er een verbinding en zo wordt de cirkel een levend wiel.

 

Er zijn talrijke meditaties, visualisaties, oefeningen, rituelen, seizoensgebonden vieringen, … die je kunnen helpen om het wiel op een eenvoudige wijze te leren kennen zodat het een automatisch gegeven wordt en haar kracht een positieve uitwerking heeft op je leven. Het levenswiel kan bvb. aangewend worden binnen opstellingswerk waarbij je, naast het opstellen van personen, archetypen, ... ook de plattegrond van het levenswiel kan aanwenden. Deze methode wordt toegepast binnen Rituele Opstellingen>>.

 

 

Het levenswiel als persoonlijke plattegrond

Het levenswiel vormt een plattegrond die je helpt om wijsheid te vergaren in de natuurlijke, culturele en mythische processen die zich rondom ons afspelen. Een ervaringsgerichte omgang met het wiel zorgt ervoor dat je persoonlijke levensprocessen verankerd geraken in dat geheel en dat je begrijpt dat deze processen deel uitmaken van iets dat zowel individueel als universeel is.

 

Het belang van het gebruik maken van een Europees model naast de andere medicijnwielen uit bvb Noord-Amerikaanse Indiaanse culturen ligt in het gegeven dat de cycli van de seizoenen, de benamingen, de folkloristische en rituele gebruiken hierrond, … in ons collectief veld opgeslagen zitten. Je hoeft je er dus eigenlijk enkel op af te stemen, te her-inneren en dan stroomt de kracht ervan opnieuw op een organische wijze door je leven.

 

Een andere voordeel van een levenswiel als plattegrond is dat ze overal gebruikt kan worden, eender waar je bent. Je kan telkens stenen of andere objecten in een cirkel leggen en van daaruit de universele kracht ervan opwekken, de sacrale ruimte creëren. Het is een zeer praktisch middel om antwoorden te vinden op levensvragen. Leg de plattegrond van de cirkel neer op de grond en beweeg je voort door de cirkel en vraag of de wijsheid van de windrichtingen zich voor je openen om antwoorden te geven op je vragen, je zult verstelt staan hoe gemakkelijk dit kan na een beetje oefening.

 

Het sleutelwoord is verbinding tussen de cirkel van je eigen leven en de cirkel van de natuur. Het levenswiel vormt de verbindende schakel tussen jou binnenwereld en de buitenwereld. Laat je begeesteren en moge onze cirkels mekaar ooit ontmoeten.

 

© David Jelinek, 2008

 

Meer info over seizoensgebonden jaarvieringen>>
Meer info over het levenswiel en Rituele Opstellingen>>