‘Het Europees Levenswiel’

‘Een traditioneel wiel overnemen heeft alleen zin als je ook het traditioneel wereldbeeld waar het uit voortkomt helemaal doorgrond hebt’.
Daan Van Kampenhout

Een Europese erfenis

Binnen veel hedendaagse ‘spiritueel/therapeutische’ kringen wordt gebruik gemaakt van medicijnwielen uit Noord-Amerikaanse, Siberische, Mongoolse, ... culturen die inzicht verschaffen over de cycli van de natuur en de persoonlijke levensfasen.  Het wiel als leidraad voor het universele en het persoonlijke  kreeg in al deze verscheidene culturen haar vorm en inhoud doorheen een langzame evolutie die van generatie op generatie doorgegeven werd. 

Naast het bestuderen van medicijnwielen uit andere culturen is het aan te raden om ook binding te behouden met de wortels uit je eigen culturele erfenis. Binnen onze Europese contreien werd er veelvuldig gebruik gemaakt van verscheidene sjamanistische concepten waaronder het levenswiel.

In oorsprong gaan de wortels van het Westers levenswiel terug naar inheemse stamculturen die in het woud leefden en een animistische (alles is bezield) levensvisie hadden met sjamanistische invloeden. Deze volkeren gingen geleidelijk aan aan landbouw doen en zo ontstond de megalitencultuur die de zovele stenen cirkels, dolmens, ... achterliet. Toen inwijkelingen uit andere streken zich gingen vermengen met de reeds aanwezige inheemse volkeren, ontstond de Keltische cultuur. Tijdens de opkomst van het Christendom kregen we een cultuur die bestond uit een mengvorm van Keltisch/Germaanse en Grieks/Romaane inslag die tot op de dag van vandaag nog steeds een stempel drukt op onze leefweze.

 

De cirkel met een centrum en windrichtingen

Het vertrekpunt van het levenswiel is in alle culturen op aarde een cirkel met een middelpunt en de vier windrichtingen van waaruit men het leven bekijkt en ervaart. In tegenstelling tot de lijn is de cirkel cyclisch van aard en dus eeuwigdurend. De natuur kent ook een cyclish verloop die we terug vinden in een etmaal, de maanfases, het zonnejaar, … en in ons leven.

De Europese traditie plaatst naast de hoofdwindrichtingen ook vier tussenwindrichtingen op de cirkel waardoor we een achtspakig wiel krijgen. De windrichtingen worden verbonden aan momenten van de dag en de seizoenen waardoor je eigenlijk vier hoofdseizoenen hebt en vier tussenseizoenen.

Het centrum van de cirkel staat voor de scheppende kracht waaruit alles voortkomt alsook voor het scheppend middelpunt in jezelf. Vaak wordt hiervoor de Zon gebruikt als representant voor de scheppende lichtbron of de Goddelijke oerbron. De periferie staat voor het leven in al haar vormen en de acht windrichtingen staan voor belangrijke punten of fasen in dat leven op zowel macro-als microkosmisch niveau.

Onze voorouders waren in hun levensonderhoud erg afhankelijk van deze fasen en daarom dat ze op die momenten in het jaar allerhande rituelen en gebruiken uitvoerden. Mythische vertellingen werden gebruikt om deze momenten via symbooltaal uit te drukken. De mythe werd door de stam letterlijk uitgebeeld via maskers, ceremoniële objecten, dans, verhalen, theater, … net zoals je dat nog tegenkomt in andere inheemse culturen.

Binnen en buitenkant

Het interessante aan het werken met een levenswiel is dat deze sjamanistische methode niet van je vraagt om andere sjamanistische concepten onder de knie te hebben zoals de trancereis, het contact met bondgenoorschappen in spirit, … Je kan op een betrekkelijk eenvoudige wijze het levenswiel leren kennen door de binnenkant en de buitenkant van het wiel op elkaar af te stemmen.

De binnenkant staat voor al je herinneringen die betrekking hebben op al deze punten zoals bvb het oosten die voor de ochtend staat alsook voor al het nieuwe in je leven en je kindertijd. Iedereen kan zich gemakkelijk een voorstelling maken over deze concepten en zo maak je contact met het oosten vanuit je binnenwereld.

Vanuit de buitenwereld bekeken staat het oosten voor de lente, het ontwaken van de aarde uit de winter, stijgende sappen, bloesems, groeikracht, zaad, … als je de binnen-en buitenkant op elkaar afstemt ontstaat er een verbinding en zo wordt de cirkel een levend wiel.

Er zijn talrijke meditaties, visualisaties, oefeningen, rituelen, seizoensgebonden vieringen, … die je kunnen helpen om het wiel op een eenvoudige wijze te leren kennen zodat het een automatisch gegeven wordt en haar kracht een positieve uitwerking heeft op je leven.

Licht en Duisternis

De vier hoofdwindrichtingen zijn de oudste markeringspunten van het wiel, deze werden door de oorspronkelijke bewoners van Europa gebruikt (Megalietenbouwers en ervoor).
Net zoals het Taoïstische Ying/Yang symbool kan je het jaarwiel in twee helften verdelen, zo krijg je een lichte en duistere helft, een periode van groeikrachten die zich afwisselt met een periode van afbrekende krachten.

De As van de cirkel die deze twee helften creëert is de noord-zuid as. Het noorden of midwinter (21 dec) staat voor het toppunt van duisternis maar is tegelijkertijd een kantelpunt, zo is het zuiden of midzomer (21 juni) het toppunt van licht en tegelijk een keerpunt. Deze twee punten worden daarom ook solstices genoemd of zonne-omwentelingen. Wat er eigenlijk gebeurt is dat de aardas zich op dat moment kantelt en de dagen vanaf dan langer respectievelijk korter worden.

Het toppunt van duisternis of afbraak draagt een lichtpuntje in zich en het toppunt van licht of groeikracht draagt de duisternis in zich. Het is dit polariteitsbeginsel dat ervoor zorgt dat we leven in een jaargetijdestroom die ons helpt om zowel te groeien als los te laten.

De vier hoofdseizoenen

Ieder jaar wordt de lente opnieuw geboren uit de duisternis van de midwinternacht. Vervolgens groeien alle elementen naar elkaar toe om tijdens midzomer op het toppunt van hun kracht te staan, de natuur staat op haar hoogtepunt. Als de zon zijn baan langzaam verlaagt aan de horizon, treedt de herfst in en kan alles tot inkeer komen om uiteindelijk weer over te gaan tot de vormloze stilte van de winternacht.

 

• De Lente (Oosten, 21maart) is het moment van geboorte, de opkomende zon, het is de ochtend van het jaar.  In de natuur ontkiemt het zaad, planten beginnen te groeien, vogels leggen eieren, de sapstroom stijgt,… Op persoonlijk vlak staat het oosten voor geboorte, peuter en kindertijd, de familie. Thema's als nieuw begin, startpunt, nieuwe ideeën, de beweging van binnen naar buiten.

• Midzomer (Zuiden, 21 juni) is het moment van het jaar waarin Licht en actie centraal staan. Het is de Middag van het jaar. Deze sfeer staat voor de materie in al haar facetten, de natuur staat in volle bloei, de planten en bomen staan sterk, passie stroomt door de aders van dieren en mensen, het is warm en alles vibreert, in de natuur krijgt alles een bestemming. Op persoonlijk vlak staat het zuiden voor volwassenheid, verantwoordelijkheid, huwelijk, ouderschap, werk, wonen, projecten, ego en rolpatronen. De maatschappij en behoren tot een groep staat centraal.

 

• De Herfst (Westen, 21sept) is het moment van inkeer, de ondergaande zon, het is de avond van het jaar. In de natuur gaan dieren verzamelen, de bladeren verkleuren en vallen naar de bodem, planten sterven af, trekvogels verlaten het land. Het is ook het moment van oogsten van vruchten, noten, … Op persoonlijk vlak staat het westen voor de ouderdom, genieten van oogst (pensioen), het opruimen en laten gaan, de energie keert naar binnen,  de aandacht is gericht naar de innerlijke wereld, contemplatie, loslaten en reinigen, emoties, nostalgie … 

 

• Midwinter (Noorden, 21 dec) is het moment van het jaar waarin duisternis en stilstand centraal staan. Het is de nacht van het jaar. Deze sfeer staat voor het materie-loze, de natuur is non-actief, het is koud, er ligt misschien sneeuw en ijs, alles slaapt, van de bomen tot de beer in de grond. De heldere sterrenhemel en de poolster is de enige baken in de duistere nacht van het jaar. Het is de plek van de voorouders of de zieletijd. En aangezien het licht geboren wordt tijdens deze periode staat het ook voor de conceptie op zieleniveau. Op persoonlijk vlak is het noordpunt de plek tussen de dood en de geboorte, het collectief veld.

 

Keltische seizoenspoorten

Naast de vier hoofdwindrichtingen vormen de vier tussenwindrichtingen telkens een poort naar de komende seizoenen. Deze punten werden door de Kelten als veel belangrijker beschouwd dan de hoofdrichtingen, het waren dan ook de Keltische piekmomenten van het jaar die gevierd werden. Ook de namen zijn Keltisch van oorsprong.

• Imbolc (Noordoosten, 1 febr) is de poort naar de Lente. Imbolc betekent letterlijk melk van de ooi en verwijst naar de geboorte van de eerste lammetjes. De sneeuwklokjes zijn gewijd aan Brighid, de Godin die op dat moment centraal staat. Ze staat voor het prille licht dat sterker wordt en de belofte van het nieuwe leven. Op persoonlijk vlak is dit de prénatale fase (zwangere aarde), met vernieuwing, bescherming, healing en vasten als belangrijke aandachtspunten.    

 

• Beltane (Zuidoosten, 1 mei) is de poort naar de zomer. Beltane wordt afgeleid van Belenos, de zonnegod. Op dit moment werden er vele vreugdevuren op heuveltoppen gebrand. Het is het vruchtbaarheidsfeest bij uitstek. De meiboomdansen horen hierin thuis, de paal die de aarde bevrucht als teken van het samenkomen van het vrouwelijke en het mannelijke. Op persoonlijk vlak staat het voor de pubertijd en adolescentie, sensualiteit en seksualiteit, spelen met polariteit en sekse-identiteit, de verkenningsfase, het experimenteren met imago, het ontplooien van creativiteit, …

 

• Lughnasadh (Zuidwesten, 1 aug) is de poort naar de herfst. De naam is afgeleid van de Godheid Lugh. Het is een offerfeest waarbij de eerste graanoogst binnengehaald werd. Het was een tijd om te vieren en om afscheid te nemen van de opperste groeikracht. De rijpheid in de natuur verwijst al naar het afbraakproces. Op persoonlijk vlak staat het voor de rijpe leeftijd, genieten, evalueren, afronden,  … 

 

• Samhain (Noordwesten, 31 okt-1 nov) is de poort naar de winter. Dit is het feest van de dood en het vereren van de voorouders. Het vlies tussen de verschillende werelden staat open en de wereld van de geesten en de levenden staan korter bij elkaar. Op persoonlijk vlak is dit het moment van de dood, om schaduwaspecten onder ogen zien, innerlijke demonen te verslaan, angst voor de dood te voelen, het loslaten van het fysieke lichaam, egosterfte, sjamanistische dood  …

 

Het levenswiel als persoonlijke plattegrond

Het Europees levenswiel vormt een plattegrond die je helpt om wijsheid te vergaren in de natuurlijke, culturele en mythische processen die zich rondom ons afspelen. Een ervaringsgerichte omgang met het wiel zorgt ervoor dat je persoonlijke levensprocessen verankerd geraken in dat geheel en dat je begrijpt dat deze processen deel uitmaken van iets dat zowel individueel als universeel is.

Het belang van het gebruik maken van een Europees model naast de andere medicijnwielen uit bvb Noord-Amerikaanse Indiaanse culturen ligt in het gegeven dat de cycli van de seizoenen, de benamingen, de folkloristische en rituele gebruiken hierrond, … in ons collectief veld opgeslagen zitten. Je hoeft je er dus eigenlijk enkel op af te stemen, te her-inneren en dan stroomt de kracht ervan opnieuw op een organische wijze door je leven.

Een andere voordeel van een levenswiel als plattegrond is dat ze overal gebruikt kan worden, eender waar je bent. Je kan telkens acht stenen in een cirkel leggen en van daaruit de universele kracht ervan opwekken, de sacrale ruimte creëren. Het is een zeer praktisch middel om antwoorden te vinden op levensvragen. Leg de plattegrond van de cirkel neer op de grond en beweeg je voort door de cirkel en vraag of de wijsheid van de windrichtingen zich voor je openen om antwoorden te geven op je vragen, je zult verstelt staan hoe gemakkelijk dit kan na een beetje oefening.

Het sleutelwoord is verbinding tussen de cirkel van je eigen leven en de cirkel van het leven, het wiel vormt de verbindende schakel tussen jou binnenwereld en de buitenwereld. Laat je begeesteren en moge onze cirkels mekaar ooit ontmoeten.

 

© David Jelinek, 2008

 

Meer info over seizoensgebonden jaarvieringen vind je hier >