Integratieve Therapie
De wereld van psychologie en psycho-therapie wordt vaak bekeken vanuit een problematische situatie. Dat heeft deels te maken met de pathologiserende taal die gehanteert wordt binnen psychologische kringen, die ondertussen al ingeburgerd is geraakt in ons dagelijks taalgebruik. In dit bestek tracht ik een beeld te schetsen over hoe psyco-therapie vanuit een niet-problematische zijnsvisie opgevat kan worden. Dit doe ik niet omdat ik problemen of pathologieën wil vermijden of negeren, maar om aan te tonen dat therapie niet altijd te maken hoeft te hebben met labels en diagnosen.
Therapie als zielewerk
In oorsrong is psychotherapie ziele-werk. Het woord zelf komt uit het Grieks en als psyche verwijst naar ziel in combinatie met therapie dat naar behandeling verwijst, dan is psychotherapie in wezen het behandelen van de ziel. Oorspronkelijk is de methode gericht op het herstel van je ziele-essentie zoals je dat terugvindt in sjamanistische culturen.
Het is pas vanaf de zogenaamde 'Verlichting' dat de ziel een andere betekenis kreeg. Nog later aanschouwde Freud de ziel als een deel van ons persoonlijk onbewust wezen. Heel zijn theorie en behandelmethode is gebaseerd op het innerlijk gevecht tussen onze geciviliseerde en natuurlijke wezensaard. Jung ging de zieledimensie uitbreiden naar een breder collectief veld waarin archetypische krachten een belangrijke invloed uitoefenen op ons functioneren.
Binnen academische kringen verschoof de nadruk op gedragsmatige en cognitieve processen waardoor het zielebeeld naar de achtergrond verdrongen werd. Tot op heden blijft de ziel in haar ware verschijningsvorm genegeerd en is een biologisch/ gedragsmatig/cognitieve benaderingswijze met de daaraan gekoppelde pathologiserende taal op de voorgrond gaan staan.
Gelukkig zijn er allerhande therapeutische scholen ontstaan die meer de nadruk zijn gaan leggen op andere facetten van de mens en haar omgeving. Hoewel de psyche haar letterlijke zijnsvorm nog niet helemaal terugkreeg, zijn er heel wat visies die er dichtbij komen.
Mens- en wereldbeeld
Naast psychologen en psychiaters bestaat er een zeer breed veld van mensen die psychotherapeutisch werk verrichten. Deze categorie mensen vetrekken allen vanuit een bepaald wereld- en mensbeeld, afhankelijk binnen welke psychotherapeutische strekking ze thuishoren.
In wezen zijn al deze visies correct aangezien ze vanuit een ander oogpunt kijken naar mens en/of leefwereld. De ene strekking legt meer de nadruk op het individule terwijl de andere meer gaat kijken naar het systeem of het relationele. Naast de indeling in individueel en systemisch, heb je binnen deze strekkingen ook ontzettend veel zienswijzen. Binnen het individu kan je de nadruk leggen op het biologisch/cognitief/gedragsmatige, het lichaamsgerichte, existentiële, spirituele, ... Binnen relaties kan je de nadruk leggen op het communicatieve, hiërarchische, relationele, intergenerationele, ...
Integratieve visie
Een integratief therapiemodel stelt dat al deze opvattingen en methoden kloppen en dat je binnen de context van therapie rekening dient te houden met dit totaalbeeld. Uiteraard betekent dit tegelijk dat niet iedere integratief therapiemodel hetzelfde is, dit is namelijk afhankelijk van welke therapeutische visies je integreert in je visie.
Interactionele Vormgeving
De integratieve opleiding die ik volgde noemt Interactionele Vormgeving hetgeen betekent dat verschillende therapiemodellen met elkaar in interactie worden gebracht zonder dat ieder model haar vorm verliest. Je krijgt als het ware een nieuw model dat bestaat uit een kruisbestuiving van reeds bestaande modellen. Dit betekent dat we vertrekken vanuit de ingang die bij de cliënt past en ons niet beperken tot één hoofdmodel.
Concreet wil dat zeggen dat je binnen een therapeutische context kan verschuiven van de ene naar de andere aanpak, afhankelijk van wat er belangrijk is op dat moment. Zo kan op het ene moment aandacht gegeven worden aan gedachten, emoties, verwerking, existentie, ... terwijl op het andere moment gekeken kan worden naar je communicatie met anderen, je plek in verschillende systemen (familie, relatie, werk), relationele verbindingen, ...
Ik zal via een opsommende wijze een omschrijving geven over hoe dit binnen mijn eigen praktijk vorm krijgt:
- Gesprek: het uiten van je thema’s, woorden geven aan veel zaken die normaal onuitgesproken blijven
- Duiding: ik geef op een spiegelende wijze terug wat er verteld wordt en breng op een respectvolle wijze nieuwe woorden, verhalen en ideeën binnen in jouw verhaal. Er ontstaat een horizonversmelting tussen onze verhalen en woorden en van daaruit een andere kijk en zienswijze. Dit resulteert in een ander gedrag in je leven en relaties en uiteraard in je gevoelswereld.
- Gedragsmatig en cognitief: Er wordt altijd ook gekeken naar hoe je over jezelf en het leven denkt, wat je zelfbeeld is, ontstaan vanuit het cultureel / maatschappelijk / familiaal verhaal. Onze overtuigingen maken hoe we denken en dat stuurt uiteraard ons gedrag en bepaald op zeer grote mate onze gewaarwordingen en gevoelsstroom. Ik besteed voldoende tijd aan deze overtuigingen vanuit de basisvisie dat ‘wat we denken voor een zeer groot deel bepaalt hoe ons eigen leven en het leven in het algemeen eruit ziet’
- Metaforen en verhalen: De kracht van woorden zijn een specialiteit van mij om vastgeroeste patronen en gedragingen om te buigen. Hierbij maak ik gebruik van eigen uitgevonden beelden en verhalen die ik intuïtief doorkrijg en/of gebruik ik verhalen uit sprookjes, mythen, literatuur, … die passen bij het thema.
- Lichaamsgerichte ingang: Er bestaan talrijke methoden om via het lichaam naar de gevoelsstroom te gaan, het lichamelijk celgeheugen aan te spreken, contact te maken met je lijfelijke gewaarwording en de inhouden die daar leven terug op gang te brengen. Blokkades kunnen opgeheven worden en je levensstroom, kracht, vitaliteit, levenslust, … wordt terug wakker geroepen.
- Relationeel: Niemand leeft alleen op de wereld, we zijn verbonden met elkaar op verschillende manieren. Deze verbindingen lopen ook door tot op intergenerationeel niveau. We erven een heleboel zaken van de generaties voor ons en geven deze overtuigingen, mens- en wereldbeelden, gedragspatronen, … door aan de volgende generaties. Hoe ga je om met die erfenissen, de banden met je familie, de band met je partner en kinderen, relaties met vrienden, op het werk, je relatie met de gemeenschap waarin je leeft, … Er bestaan verscheidene methoden om daarnaar te kijken, veranderingen of verschuivingen aan te brengen, …
- Transpersoonlijk of spiritueel: Ons leven is ingebed in een organisch systeem van wederkerige krachten, we maken deel uit van een bewustzijnsveld dat altijd aanwezig is. Spiritueel betekent voor mij in de settings het dagelijks leven verweven zien in het levensweb. Ik maak geen onderscheid tussen het aardse en het ‘verhevene’ spirituele.
Transpersoonlijk betekent heel eenvoudig datgene wat onze dagelijkse persona of waakbewustzijn overstijgt. In deze context hebben we het niet over godsdienst en daaraan gekoppelde dogma's. Het verwijst eerder naar een relationele dimensie die breder is dan enkel het intermenselijke. Ze omvat tevens de natuur in al haar facetten en het universele, het onbevattelijke of mystieke karakter van het bestaan. Het hedendaags sjamanisme speelt binnen de context van mijn praktijk een belangrijke rol. Niet in de betekenis van taditionele methoden maar eerder vanuit levensbeschouwelijke visie en het gebruik van krachtbronnen ter bevordering van het therapeutisch proces.
© David Jelinek, 2008
Voor info over therapie en sjamanisme kan je terecht bij
Individuele Counceling >
